• Μετά τη δημοσιοποίηση του σχεδίου εναέριας επιτήρησης της Μεσαιωνικής Πόλης με ιδιώτη ανάδοχο, ο δικηγόρος Χριστόδουλος Μαλιαράκης εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το GDPR, την αρμοδιότητα του Δήμου και την προστασία προσωπικών δεδομένων πολιτών και επισκεπτών
Στις 13 Μαΐου 2026 η Δημοτική Επιτροπή αποφάσισε ομοφώνως την έγκριση μελέτης και την κατάρτιση όρων διακήρυξης για ανοικτό διεθνή ηλεκτρονικό διαγωνισμό προϋπολογισμού 1.256.616 ευρώ με ΦΠΑ. Αντικείμενο: η παροχή υπηρεσιών φύλαξης και εποπτείας της Μεσαιωνικής Πόλης μέσω συνδυασμού μη επανδρωμένων αεροσκαφών και επίγειων δυνάμεων.
Το σχέδιο που δημοσιοποίησε η «δημοκρατική» πυροδότησε έντονες αντιδράσεις, με τον δικηγόρο κ. Χριστόδουλο Μαλιαράκη να μιλά ανοιχτά για «σοβαρά ζητήματα νομιμότητας» στην εκπομπή «Πρωινό Xpress» της Ρένας Παυλάκη στον Real Voice 99,5.
Τι ακριβώς προβλέπει ο διαγωνισμός
Το εγκριθέν σχέδιο δεν αποτελεί απλή σύμβαση φύλαξης. Πρόκειται για ενοποιημένο σύστημα επιτήρησης, ασφάλειας και άμεσης επέμβασης, διαρθρωμένο σε τρία τμήματα. Το πρώτο αφορά εποπτεία μέσω drone για 17 μήνες, αξίας 328.352 ευρώ με ΦΠΑ. Το δεύτερο καλύπτει σταθερή φύλαξη των πυλών εισόδου για 5 μήνες, αξίας 248.000 ευρώ. Το τρίτο, και μεγαλύτερο, αφορά κινητή επιτήρηση με παροχή πρώτων βοηθειών για 17 μήνες, με αξία που ανέρχεται σε 577.384 ευρώ.
Ως νομική βάση για τη σύντμηση των προθεσμιών επικαλείται η δημοτική αρχή επεισόδιο βίας που σημειώθηκε στις 30 Απριλίου 2026, όταν έγινε μαχαίρωμα μεταξύ κραχτών στην Παλιά Πόλη, με αποτέλεσμα τουλάχιστον ένα πρόσωπο να μεταφερθεί τραυματίας στο νοσοκομείο. Η μελέτη παραθέτει επίσης καταγεγραμμένες παρενοχλήσεις τουριστών και κλοπές νωρίτερα τον Απρίλιο, καθώς και καταδικαστική απόφαση για διπλή ληστεία στην Παλιά Πόλη.
Η εκχώρηση επιτήρησης σε ιδιώτη ανάδοχο
Αυτό που προκαλεί τον εντονότερο προβληματισμό δεν είναι η χρήση drones καθεαυτή, αλλά το γεγονός ότι η συστηματική καταγραφή και διαχείριση δεδομένων πολιτών εκχωρείται σε ιδιωτική εταιρεία. Σύμφωνα με όσα προβλέπει το σχέδιο, ο ιδιώτης ανάδοχος θα αναλαμβάνει τη διαρκή εναέρια επιτήρηση δημόσιου χώρου, τη συλλογή εικόνας, την τεκμηρίωση παραβάσεων μέσω τεχνητής νοημοσύνης και την ενημέρωση των ελεγκτικών μηχανισμών του Δήμου.
Η περιοχή όμως δεν είναι ένας κλειστός ή απομακρυσμένος χώρος. Είναι ζωντανός, πυκνοκατοικημένος ιστορικός πυρήνας, μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, με κατοικίες, ξενοδοχεία, αυλές, ταράτσες, χιλιάδες επισκέπτες καθημερινά. Η εικόνα ενός ιδιώτη να διαχειρίζεται υλικό καταγραφής από τόσο ευαίσθητη περιοχή δημιουργεί, κατά τον κ. Μαλιαράκη, ένα εντελώς νέο και επικίνδυνο προηγούμενο για τα ελληνικά δεδομένα.
Τα νομικά ερωτήματα που ανέκυψαν
Ο κ. Μαλιαράκης επισήμανε ότι η υπόθεση δημιουργεί «σοβαρά ζητήματα σκοπιμότητας αλλά κυρίως νομιμότητας», εκτιμώντας ότι η δημοτική αρχή κινείται «χωρίς προηγούμενη νομική τεκμηρίωση» σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο πεδίο. Κατ’ αρχάς τίθεται θέμα αρμοδιότητας: η πάταξη της παραβατικότητας, η πρόληψη και η διαπίστωση αξιόποινων πράξεων δεν ανήκει στις αρμοδιότητες ενός δήμου αλλά αποτελεί αποστολή της αστυνομίας και των κρατικών αρχών. Όταν δε η επεξεργασία δεδομένων αφορά πρόληψη εγκλήματος ή θέματα δημόσιας τάξης, τότε εφαρμόζεται αυστηρότερο νομικό καθεστώς, προορισμένο αποκλειστικά για κρατικές αρχές επιβολής του νόμου. Ο κ. Μαλιαράκης υπογράμμισε χαρακτηριστικά ότι ο Δήμος Ρόδου «δεν είναι ούτε αστυνομική ούτε πυροσβεστική αρχή».
Στην ίδια συζήτηση τέθηκε και ζήτημα πιθανής ανάγκης άδειας από το Υπουργείο Πολιτισμού για υπερπτήσεις πάνω από τη Μεσαιωνική Πόλη, η οποία αποτελεί προστατευόμενο μνημείο. Ο κ. Μαλιαράκης υπενθύμισε ότι ακόμη και μια απλή κάμερα σε ιδιωτική κατοικία μπορεί να οδηγήσει σε δικαστικές διαμάχες όταν καταγράφει δημόσιο χώρο, πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για συστηματική επιτήρηση πυκνοκατοικημένης περιοχής με συνεχή καταγραφή πολιτών και επισκεπτών.
GDPR και η απουσία γνωμοδότησης της Αρχής Προστασίας Δεδομένων
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησε στη συζήτηση το ερώτημα κατά πόσο έχει υπάρξει διαβούλευση με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Ο κ. Μαλιαράκης σημείωσε ότι «όλα αυτά πρέπει να γίνονται καταρχάς σε διαβούλευση με την Αρχή Προστασίας», εκφράζοντας απορία για το γεγονός ότι στην απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής δεν φαίνεται να υπάρχει σχετική νομική εισήγηση. Ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρεί εξαιρετικά ευαίσθητη κάθε μορφή συστηματικής παρακολούθησης πολιτών σε δημόσιο χώρο και απαιτεί σαφή νομική βάση, τεκμηρίωση αναγκαιότητας, αναλογικότητα και αυστηρές εγγυήσεις ως προς την επεξεργασία δεδομένων.
«Δεν χρειάζεται τεχνητή νοημοσύνη για να δεις τους κράχτες»
Στο επίπεδο της πολιτικής αξιολόγησης, διατυπώθηκε η εκτίμηση ότι πρόκειται για επικοινωνιακή κίνηση εντυπωσιασμού που επιχειρεί να υποκαταστήσει την ουσιαστική αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων. Τα ζητήματα που επικαλείται ο Δήμος, καταλήψεις κοινόχρηστων χώρων, άγρα πελατών, παραβατικότητα και κυκλοφοριακή αταξία, είναι γνωστά εδώ και χρόνια και μπορούν να αντιμετωπιστούν με εφαρμογή της ήδη υπάρχουσας νομοθεσίας. «Δεν χρειάζεται τεχνητή νοημοσύνη για να δεις τους κράχτες ή τις αυθαίρετες καταλήψεις κοινόχρηστων χώρων», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μαλιαράκης, σημειώνοντας ότι «μια απλή επίσκεψη ενός κλιμακίου αρκεί».
Ο ίδιος εξέφρασε και έναν τελευταίο προβληματισμό: η συνεχής παρουσία drones πάνω από τη Μεσαιωνική Πόλη μπορεί να παράγει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επικαλείται ο Δήμος. «Δεν νομίζω να αρέσει αυτό ούτε στους τουρίστες ούτε στους κατοίκους», είπε, εκτιμώντας ότι η εικόνα drones που πετούν πάνω από τα κεφάλια πολιτών και επισκεπτών ενδέχεται να δημιουργήσει αίσθημα ανασφάλειας και δυσφορίας σε έναν ιστορικό χώρο που ζει από τον τουρισμό.
dimokratiki.gr
