Νέα δεδομένα δημιουργούνται για την ελληνική αλιεία μετά την ψήφιση του νέου θεσμικού πλαισίου του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με το νέο πλαίσιο να φέρνει εκτεταμένες αλλαγές στα συστήματα ελέγχου, στην οργάνωση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο της αλιευτικής δραστηριότητας.
Στον βασικό κορμό των αλλαγών στην ελληνική αλιεία βρίσκονται τα ψηφιακά συστήματα ελέγχου, η ενιαία παρακολούθηση της αλιευτικής δραστηριότητας και η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, ενώ την ίδια στιγμή προβλέπονται λιγότερες διαδικασίες για τους επαγγελματίες, νέο σύστημα κυρώσεων και αλλαγές στην εκπροσώπηση των αλιέων.«
Οι αλλαγές αφορούν έναν κλάδο με έντονη παρουσία στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές της χώρας, καθώς στην Ελλάδα καταγράφονται 11.457 αλιευτικά σκάφη, ενώ το 94% του στόλου αποτελείται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων και στον κλάδο απασχολούνται περισσότεροι από 15.000 εργαζόμενοι.
Το αναβαθισμένο σύστημα
Κομβικό ρόλο στο νέο πλαίσιο αποκτά το Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας, το ΟΣΠΑ, ένα σύστημα που επεκτείνεται ώστε να συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον κρίσιμες πληροφορίες για την αλιευτική δραστηριότητα.
Στο ΟΣΠΑ εντάσσονται το Εθνικό Αλιευτικό Μητρώο, οι άδειες αλίευσης, η εμπορία και η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων. Περιλαμβάνονται επίσης η αλιεία, η καταγραφή και παρακολούθηση των αλιευτικών σκαφών, το Μητρώο Αλιευτικών Παραβάσεων και το Μητρώο Επιθεωρητών Αλιείας. Στο ίδιο σύστημα εντάσσονται στοιχεία που αφορούν τις υδατοκαλλιέργειες και τη μεταποίηση.
Στόχος είναι οι αρμόδιες αρχές να έχουν πληρέστερη και ταχύτερη εικόνα σε όλο το μήκος της αλυσίδας. Αυτό αφορά από τη δραστηριότητα και την κίνηση ενός αλιευτικού σκάφους μέχρι την εμπορία και την ιχνηλασιμότητα των αλιευμάτων.
«Με το αναβαθμισμένο ΟΣΠΑ συγκεντρώνουμε πληροφορίες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν σε διαφορετικά σημεία και δημιουργούμε τη δυνατότητα καλύτερης αξιοποίησης των δεδομένων. Ο έλεγχος γίνεται πιο στοχευμένος και οι υπηρεσίες μπορούν να έχουν πολύ πιο καθαρή εικόνα για το πού απαιτείται παρέμβαση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Σπύρος Πρωτοψάλτης.
Το σύστημα θα μπορεί να διασυνδέεται ψηφιακά με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα υπόλοιπα κράτη μέλη και τις αρμόδιες περιφερειακές οργανώσεις. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύονται η ανταλλαγή δεδομένων και ο συντονισμός των ελέγχων.
Η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων συνδέεται και με την αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, με το νέο πλαίσιο να δίνει στις ελεγκτικές αρχές τη δυνατότητα άμεσης παρέμβασης.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται η παύση αλιευτικής δραστηριότητας, η κατεύθυνση σκάφους σε λιμένα για έλεγχο, η αναστολή αλιευτικής άδειας και η δέσμευση παράνομων αλιευτικών εργαλείων.
«Ο αποτελεσματικότερος έλεγχος δεν στρέφεται απέναντι στον συνεπή επαγγελματία. Αντίθετα, τον προστατεύει. Όταν μπορείς να εντοπίζεις πιο γρήγορα και πιο στοχευμένα την πραγματική παραβατικότητα, περιορίζεις τον αθέμιτο ανταγωνισμό και δημιουργείς καθαρότερους κανόνες για όλους όσοι λειτουργούν νόμιμα», σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα.
Λιγότερη γραφειοκρατία
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά την καθημερινότητα των επαγγελματιών αλιέων. Με το νέο πλαίσιο καταργούνται 17 ξεχωριστές διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ οι 19 υφιστάμενες ψηφιακές διαδικασίες συγκεντρώνονται σε 2 ενιαίες διαδικασίες.
«Η ψηφιοποίηση έχει νόημα όταν κάνει την καθημερινότητα του πολίτη ευκολότερη. Για έναν επαγγελματία ψαρά αυτό σημαίνει λιγότερες διαφορετικές διαδικασίες, λιγότερη γραφειοκρατία και περισσότερο χρόνο για την πραγματική του δουλειά. Δεν θέλουμε απλώς να μεταφέρουμε μια πολύπλοκη διαδικασία στην οθόνη. Θέλουμε να την απλοποιήσουμε», επισήμανε ο Σ. Πρωτοψάλτης.
Νέο σύστημα κυρώσεων
Αλλαγή φιλοσοφίας εισάγεται και στις αλιευτικές κυρώσεις και οι παραβάσεις διακρίνονται πλέον σε ήσσονος σημασίας, κοινές και σοβαρές. Στο μέχρι σήμερα πλαίσιο ακόμη και μία μικρή διοικητική παράβαση μπορούσε να οδηγήσει σε αφαίρεση του δικαιώματος αλιείας για τουλάχιστον δέκα ημέρες. Με το νέο σύστημα επιδιώκεται μεγαλύτερη αναλογικότητα και προβλέπονται ισχυρότερα εργαλεία για τις σοβαρές παραβάσεις και την παράνομη αλιευτική δραστηριότητα.
Δημιουργείται επίσης Μητρώο Αλιευτικών Παραβάσεων, το οποίο εντάσσεται στο νέο ψηφιακό σύστημα ελέγχου. «Δεν είναι όλες οι παραβάσεις ίδιες και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ίδιες. Χρειαζόμαστε ένα σύστημα που να είναι αυστηρό απέναντι στη σοβαρή παρανομία και ταυτόχρονα αναλογικό και δίκαιο στην αντιμετώπιση των μικρότερων παραβάσεων. Αυτό δημιουργεί και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους κανόνες», υπογράμμισε ο κ. Πρωτοψάλτης.
Αλλαγές στην οργάνωση και σε υδατοκαλλιέργειες
Αλλαγές επέρχονται και στην οργάνωση των συλλογικών φορέων του κλάδου, καθώς προβλέπεται η δυνατότητα δημιουργίας συλλόγων ανά κατηγορία αλιευτικών εργαλείων σε επίπεδο δήμου. Σε περιφερειακό επίπεδο προβλέπονται Ομοσπονδίες και σε πανελλαδικό επίπεδο Συνομοσπονδίες.
«Ένας κλάδος με τόσο ισχυρή τοπική διάσταση χρειάζεται και ουσιαστική θεσμική εκπροσώπηση. Είναι σημαντικό οι επαγγελματίες να μπορούν να συμμετέχουν οργανωμένα στον διάλογο για τα ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τη δραστηριότητά τους», ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΑΑΤ.
Ξεχωριστή πρόβλεψη αφορά τη βιντζότρατα, η χρήση της οποίας απαγορεύεται. Η αναφορά του συγκεκριμένου εργαλείου αφαιρείται από τις επαγγελματικές άδειες και από τα ενεργά εργαλεία του Εθνικού Αλιευτικού Μητρώου.
Τα σκάφη που διέθεταν βιντζότρατα μπορούν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους χρησιμοποιώντας τα υπόλοιπα αλιευτικά εργαλεία που περιλαμβάνονται στην άδειά τους.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης παρεμβάσεις στις υδατοκαλλιέργειες. Οι αλλαγές αφορούν τη σύνθεση του Εθνικού Συμβουλίου Υδατοκαλλιεργειών, τις μισθώσεις και μετατοπίσεις μονάδων και τη λειτουργία των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών.
