Η εποχική ανεργία δεν είναι επιλογή
Κάθε καλοκαίρι μιλάμε για αφίξεις, πληρότητες, εισπράξεις και νέα
τουριστικά ρεκόρ. Πολύ λιγότερο, όμως, συζητάμε για τους ανθρώπους που
βρίσκονται πίσω από αυτούς τους αριθμούς. Και ακόμη λιγότερο για το τι
συμβαίνει όταν τελειώνει η σεζόν.
Η πρόσφατη συζήτηση που άνοιξε για τον περιορισμό του επιδόματος
ανεργίας στους δύο μήνες έφερε στην επιφάνεια ένα πολύ μεγαλύτερο
ζήτημα. Η σχετική δήλωση χαρακτηρίστηκε στη συνέχεια προσωπική
άποψη και η υπουργός Εργασίας ξεκαθάρισε ότι δεν αποτελεί κυβερνητική
πολιτική.
Καλώς.
Γιατί το επίδομα ανεργίας δεν είναι φιλανθρωπία του κράτους. Είναι
ασφαλιστικό δικαίωμα ανθρώπων που εργάστηκαν και κατέβαλαν εισφορές.
Η συζήτηση, όμως, δεν πρέπει να σταματήσει στην ανασκευή μιας
δήλωσης. Γιατί πίσω από αυτή βρίσκεται μια αντίληψη που αντιμετωπίζει
συχνά την ανεργία περίπου ως ατομική επιλογή: υπάρχουν κενές θέσεις
εργασίας, άρα όποιος θέλει πραγματικά να εργαστεί μπορεί απλώς να βρει
μία.
Η πραγματική οικονομία δεν λειτουργεί έτσι.
Ένας ξενοδοχοϋπάλληλος στη Ρόδο, ένας μάγειρας στην Κω, μια
καμαριέρα, ένας οδηγός τουριστικού λεωφορείου ή ένας εργαζόμενος στην
εστίαση δεν μετατρέπεται τον Νοέμβριο αυτομάτως σε εργαζόμενο ενός
διαφορετικού κλάδου επειδή κάπου στην Ελλάδα υπάρχει μια κενή θέση.
Υπάρχει ειδίκευση. Υπάρχει γεωγραφία. Υπάρχει οικογένεια. Υπάρχει
κόστος κατοικίας και μετακίνησης. Και πάνω απ' όλα υπάρχει ένα
παραγωγικό μοντέλο που η ίδια η χώρα έχει επιλέξει: έναν τουρισμό
μεγάλης έντασης και μεγάλης εποχικότητας.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με τη ΔΥΠΑ, τον Ιανουάριο του
2026, από τους 261.170 δικαιούχους επιδόματος ανεργίας που
πληρώθηκαν μέσα στον μήνα, οι 142.944 —ποσοστό 54,7%— ήταν
εποχικοί τουριστικών επαγγελμάτων.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή στο Νότιο Αιγαίο. Τον ίδιο μήνα
καταγράφηκαν 32.263 επιδοτούμενοι εποχικοί εργαζόμενοι τουριστικών
επαγγελμάτων. Για τη Ρόδο, έναν από τους βασικούς πυλώνες του
ελληνικού τουρισμού, ο αριθμός αυτός δείχνει ότι η εποχική ανεργία δεν
είναι μια αφηρημένη στατιστική· είναι μια πραγματικότητα που αφορά
χιλιάδες οικογένειες και ολόκληρη την τοπική οικονομία.
Αυτό δεν είναι στατιστική παραφωνία. Είναι δομικό χαρακτηριστικό της
ελληνικής οικονομίας.
Και εδώ βρίσκεται μια ουσιαστική πολιτική διαφορά.
Η μία αντίληψη βλέπει το επίδομα ανεργίας κυρίως ως κόστος που πρέπει
να περιοριστεί.
Η άλλη αντιλαμβάνεται το κοινωνικό κράτος ως μηχανισμό προστασίας
απέναντι στους κινδύνους και στις ανισότητες που δημιουργεί η ίδια η
οικονομία.
Δεν πιστεύω σε ένα κράτος που επιδοτεί την αδράνεια. Πιστεύω όμως σε
ένα κράτος που προστατεύει την εργασία και τον εργαζόμενο.
Η ανάπτυξη δεν μπορεί να μετριέται μόνο με το ΑΕΠ, τις αφίξεις και τα
έσοδα. Πρέπει να κρίνεται και από το πώς κατανέμεται ο πλούτος που
παράγεται και από το αν εκείνοι που τον παράγουν μπορούν να ζουν με
αξιοπρέπεια και ασφάλεια.
Δεν μπορεί λοιπόν η χώρα να ζητά από έναν εργαζόμενο να δουλεύει με
τεράστια ένταση έξι ή επτά μήνες τον χρόνο, στηρίζοντας έναν από τους
σημαντικότερους πυλώνες της οικονομίας μας, και όταν τελειώνει η σεζόν να
αντιμετωπίζει την ανεργία του περίπου ως προσωπική του ευθύνη.
Χρειαζόμαστε το αντίθετο: ένα σύγχρονο πλαίσιο προστασίας της εποχικής
εργασίας, με επαρκή ασφαλιστική κάλυψη, σαφή και αντικειμενικά κριτήρια
και πολιτικές που συνδέουν τους μήνες εκτός σεζόν με κατάρτιση, νέες
δεξιότητες και επαγγελματική εξέλιξη.
Και βεβαίως χρειαζόμαστε μια σοβαρή εθνική στρατηγική επιμήκυνσης της
τουριστικής περιόδου. Γιατί η καλύτερη πολιτική απέναντι στην εποχική
ανεργία είναι τελικά η δημιουργία περισσότερων μηνών πραγματικής
εργασίας.
Ιδιαίτερα στα μεγάλα τουριστικά νησιά, όπως η Ρόδος, το ζήτημα είναι
ακόμη πιο έντονο.
Δεν γίνεται από τη μία να πανηγυρίζουμε επειδή αποτελούμε ατμομηχανές
του ελληνικού τουρισμού και από την άλλη να θεωρούμε φυσιολογικό ένα
μεγάλο μέρος των εργαζομένων μας να περνά κάθε χειμώνα στην
ανασφάλεια.
Υπάρχει, άλλωστε, και μια καθαρά αναπτυξιακή διάσταση. Όταν ένας
άνθρωπος δεν μπορεί να χτίσει μια αξιοπρεπή ζωή πάνω στο επάγγελμά
του, αργά ή γρήγορα το εγκαταλείπει. Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί ο
τουρισμός δεν βρίσκει προσωπικό.
Η κοινωνική προστασία, επομένως, δεν βρίσκεται απέναντι στην
ανταγωνιστικότητα του τουρισμού.
Είναι προϋπόθεσή της.
Ο ελληνικός τουρισμός χρειάζεται ισχυρές επιχειρήσεις. Χρειάζεται όμως και
εργαζόμενους που αισθάνονται ότι έχουν θέση και μέλλον μέσα σε αυτόν.
Η επιτυχία μιας τουριστικής χρονιάς δεν μπορεί να τελειώνει την ημέρα που
φεύγει ο τελευταίος επισκέπτης.
Γιατί πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας εργαζόμενος.
Και η Πολιτεία οφείλει να τον θυμάται όχι μόνο τον Αύγουστο, αλλά και τον
Ιανουάριο.
Βάιος Καλοπήτας
