Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, δεν βρίσκεται στο τελικό μέγεθος του πληθυσμού. Βρίσκεται στην αιτία της συρρίκνωσης. Οι υπολογισμοί της Eurostat δείχνουν ότι η Ελλάδα θα χάσει συνολικά περίπου 5,026 εκατομμύρια ανθρώπους από τη φυσική μεταβολή του πληθυσμού, δηλαδή από τη διαφορά μεταξύ γεννήσεων και θανάτων. Την ίδια περίοδο η καθαρή μετανάστευση εκτιμάται ότι θα προσθέσει περίπου 1,901 εκατομμύρια ανθρώπους.
Με άλλα λόγια, η μετανάστευση λειτουργεί ως το βασικό «ανάχωμα» απέναντι στη δημογραφική συρρίκνωση, χωρίς όμως να μπορεί να την ανατρέψει. Χωρίς τη θετική συμβολή της καθαρής μετανάστευσης, η πληθυσμιακή απώλεια που προκαλεί η φυσική μεταβολή θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη.
Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο το μακρινό μέλλον. Η δημογραφική κάμψη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και η Ελλάδα μπαίνει στις επόμενες δεκαετίες με ένα εξαιρετικά δυσμενές ισοζύγιο γεννήσεων και θανάτων. Η προβολή της Eurostat αποτυπώνει έτσι τη συσσώρευση μιας τάσης που συνδέεται με τη χαμηλή γονιμότητα, τη γήρανση του πληθυσμού και τη συρρίκνωση των νεότερων ηλικιακών ομάδων.
Η Ελλάδα σε σχέση με την Ευρώπη
Το ελληνικό πρόβλημα εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή δημογραφική αλλαγή, αλλά η έντασή του είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Σε επίπεδο ΕΕ, ο πληθυσμός αναμένεται να αυξηθεί ελαφρά από 451,8 εκατομμύρια το 2025 σε 453,3 εκατομμύρια το 2029, πριν αρχίσει η σταδιακή υποχώρηση. Το 2050 προβλέπεται να έχει μειωθεί στα 445 εκατομμύρια και το 2100 στα 398,8 εκατομμύρια, δηλαδή συνολική απώλεια 53 εκατομμυρίων ανθρώπων ή 11,7%.
Η Ελλάδα, με -30,1%, κινείται επομένως σε σαφώς δυσμενέστερη τροχιά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Στις μεγαλύτερες απώλειες της ΕΕ βρίσκονται χώρες όπως η Λετονία, η Λιθουανία και η Πολωνία, ενώ συνολικά 18 κράτη-μέλη αναμένεται να εμφανίσουν μείωση πληθυσμού έως το 2100. Αντίθετα, σε ορισμένες χώρες η θετική καθαρή μετανάστευση είναι αρκετή, ώστε να αντισταθμίσει τη φυσική μείωση και να οδηγήσει ακόμη και σε αύξηση του πληθυσμού.
Ποια χώρα
Και εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία για την Ελλάδα: το δημογραφικό δεν είναι απλώς υπόθεση του πόσοι θα είμαστε το 2100, αλλά του πώς θα είναι η χώρα μέχρι τότε. Λιγότερες γεννήσεις σημαίνουν λιγότερα παιδιά, μικρότερες γενιές εργαζομένων, μεγαλύτερη πίεση στο ασφαλιστικό και στο σύστημα υγείας και μεγαλύτερη ανάγκη κάλυψης των αναγκών της οικονομίας από εργατικό δυναμικό που θα έρχεται από το εξωτερικό.
Η Eurostat υπογραμμίζει, πάντως, ότι οι EUROPOP2025 δεν αποτελούν «πρόβλεψη» με την αυστηρή έννοια, αλλά σενάριο «τι θα γινόταν αν» οι παραδοχές για γονιμότητα, θνησιμότητα και καθαρή μετανάστευση διατηρούνταν στον χρόνο. Πρόκειται, επομένως, για μια εικόνα της πιθανής δημογραφικής πορείας υπό συγκεκριμένες συνθήκες και όχι για ένα αναπόφευκτο μέλλον.
Όμως τα μεγέθη είναι αρκετά μεγάλα ώστε να λειτουργούν ως προειδοποίηση: ακόμη και με σχεδόν δύο εκατομμύρια επιπλέον ανθρώπους από τη μετανάστευση, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει σχεδόν έναν στους τρεις κατοίκους της έως το τέλος του αιώνα.
www.msn.com
