Ένα από τα πιο συνήθη ερωτήματα που τίθενται τα τελευταία χρόνια στον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι για τα σενάρια αλλαγής του εκλογικού νόμου. Κάθε φορά ο πρωθυπουργός διαψεύδει το ενδεχόμενο αλλαγών και στα δύο σκέλη που του τίθενται: αυτό της αύξησης του ορίου εισόδου στη Βουλή από το 3% στο 5% και αυτό της αναθεώρησης του μπόνους των εδρών στο πρώτο κόμμα, ώστε να μη λαμβάνει μόνο 20 επιπλέον – και αυτό εφόσον «πιάσει» ποσοστό 25% και κλιμακωτά στη συνέχεια.
Προτάσεις ανατροπής του εκλογικού συστήματος
Αποτελεί πεποίθηση του πρωθυπουργού ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην κατεύθυνση της μείωσης του ρουσφετιού και στον περιορισμό των λεγόμενων πελατειακών σχέσεων, με κινήσεις όπως η επιτάχυνση της απονομής των συντάξεων, η ψηφιοποίηση της Δημόσιας Διοίκησης, η αυτοματοποίηση των κλήσεων της Τροχαίας, η κατάργηση της θητείας σε Πολεμικό Ναυτικό και Πολεμική Αεροπορία κ.ά.
Ωστόσο, ο ομφάλιος λώρος των εξυπηρετήσεων που συνδέει παραδοσιακά στην ελληνική πολιτική πραγματικότητα τον ψηφοφόρο με τον τοπικό βουλευτή δεν έχει γίνει εφικτό να αποκοπεί πλήρως, αλλά παραμένει ενεργός σε αρκετά πεδία. Μια διπλή αλλαγή στο εκλογικό σύστημα ίσως είναι ικανή να τον αποκόψει, όχι ίσως απόλυτα, αλλά πάντως αποφασιστικά. Αυτή είναι η σκέψη που κυριαρχεί τελευταία στην καρδιά της κυβέρνησης και δεν αποκλείεται σύντομα να παρουσιαστεί δημόσια – ακόμα και στο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας, που είναι προγραμματισμένο να διεξαχθεί στις 15-17 Μαΐου στην Αθήνα.
Τι περικλείει, λοιπόν, ο σχεδιασμός αυτός; Πρώτον, τη θέσπιση ενός ορίου στις κοινοβουλευτικές θητείες. Μία από τις προτάσεις υπό σκέψη για τη συνταγματική αναθεώρηση είναι η θέσπιση σταθερού, τετραετούς εκλογικού κύκλου, που θα μπορεί μόνο σε πραγματικά εξαιρετικές περιπτώσεις να «σπάσει» με πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. Αν περάσει αυτή η διάταξη, τότε θα μπορούσε να τεθεί ένα όριο στις τέσσερις θητείες (16 χρόνια δηλαδή) ή στις πέντε (20 χρόνια) για έναν βουλευτή. Αν δεν θεσμοθετηθούν οι σταθεροί εκλογικοί κύκλοι, τότε το όριο μπορεί να μπει σε έτη κοινοβουλευτικής παρουσίας, που θα είναι μεταξύ 15 και 20. Αν, δηλαδή, για παράδειγμα, ίσχυε σήμερα ένα τέτοιο «ταβάνι» 20 ετών παρουσίας στο Κοινοβούλιο, τότε κάποιος που εξελέγη πρώτη φορά στις εκλογές του 2007 και επανεκλέγεται σταθερά από τότε δεν θα μπορούσε να είναι ξανά υποψήφιος στις εκλογές του 2027.
Γερμανικό μοντέλο
Το δεύτερο -και πιο σημαντικό ίσως- κομμάτι του σχεδιασμού αφορά τη ραγδαία ανακατανομή του τρόπου εκλογής των βουλευτών, με ένα μοντέλο που θα μοιάζει με το γερμανικό, χωρίς όμως να το αντιγράφει πιστά. Σήμερα, 285 βουλευτές εκλέγονται με σταυρό σε 60 διαφορετικές εκλογικές περιφέρειες και 15 βουλευτές εκλέγονται με λίστα, μέσω του ψηφοδελτίου Επικρατείας. Ο κυβερνητικός σχεδιασμός περιλαμβάνει δύο σενάρια, βασισμένα στο παράδειγμα της Γερμανίας. Στο πρώτο, 150 βουλευτές εκλέγονται με σταυρό και οι άλλοι 150 με λίστα – όχι, όμως, με ένα ενιαίο ψηφοδέλτιο Επικρατείας, αλλά «σπασμένο» σε περιφέρειες. Περιφερειακές λίστες, δηλαδή, όπου θα εκλέγονται οι βουλευτές ανάλογα με τη δύναμη του κόμματος στην εν λόγω περιφέρεια – που θα είναι ευρύτερη από τις υπάρχουσες εκλογικές. Οι 150 που θα διεκδικούν τον σταυρό θα το κάνουν σε 150 μονοεδρικές περιφέρειες.
Η εξάρτηση
Υπάρχει, ωστόσο, και ένα δεύτερο σενάριο, που επίσης εξετάζεται προσεκτικά από τους επιτελείς του Μεγάρου Μαξίμου και από τον ίδιο τον πρωθυπουργό: ανεξάρτητα από το πόσοι θα εκλέγονται τελικά με λίστα και πόσοι με σταυρό, οι εκλογικές περιφέρειες να μεγαλώσουν. Να μην υπάρχουν βουλευτές, π.χ., Χανίων, Ρεθύμνου κ.λπ., αλλά Κρήτης – ούτε Καρδίτσας, Τρικάλων κ.λπ., αλλά Θεσσαλίας, κ.ο.κ. Το σκεπτικό εδώ είναι ότι, όσο μεγαλώνει η περιφέρεια, τόσο μικραίνει η εξάρτηση του υποψήφιου βουλευτή από την κάθε οικογένεια και τον κάθε ψηφοφόρο ξεχωριστά και αυξάνεται η εκλογική επίδραση του εν συνόλω «εκτοπίσματος» και του κοινωνικού και πολιτικού αποτυπώματος που διαθέτει. Στο επερχόμενο Τακτικό Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός και πρόεδρος του κόμματος αναμένεται να θέσει τα ζητήματα αυτά, να αναλύσει τις παραμέτρους και να ιχνηλατήσει το εσωκομματικό πεδίο, κατά πόσον, δηλαδή, οι βουλευτές και τα στελέχη είναι δεκτικοί σε τέτοιες μεγάλες τομές. Οι τελικές αποφάσεις θα παρουσιαστούν το καλοκαίρι στην πρόταση της κυβερνητικής πλειοψηφίας για την αναθεώρηση του Συντάγματος.
Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά
