Ένα από τα πιο φιλόδοξα διαστημικά προγράμματα των τελευταίων δεκαετιών φαίνεται να περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη. Η NASA και το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ (DOE) ανακοίνωσαν στις 13 Ιανουαρίου 2026 την υπογραφή μνημονίου συνεργασίας για την ανάπτυξη ενός πυρηνικού αντιδραστήρα σχάσης στην επιφάνεια της Σελήνης έως το 2030, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα εποχή εξερεύνησης του διαστήματος.
Η συμφωνία αποτελεί την κορύφωση μιας σειράς αποφάσεων που ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 2025. Τον Αύγουστο εκείνης της χρονιάς, ο τότε υπηρεσιακός διοικητής της NASA, Σον Ντάφι, έδωσε εντολή για τον σχεδιασμό, την κατασκευή και την αποστολή ενός πυρηνικού συστήματος παραγωγής ενέργειας υψηλής ισχύος στη Σελήνη. Λίγους μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2025, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με τίτλο «Ensuring American Space Superiority», το οποίο θεσμοθέτησε τη γενικότερη στρατηγική για την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στο διάστημα και έδωσε εντολή στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να συνεργαστούν για την υλοποίησή της.
Γιατί χρειάζεται πυρηνική ενέργεια στη Σελήνη
Η λειτουργία ενός αντιδραστήρα στη Σελήνη παρουσιάζει τεχνικές προκλήσεις που δεν υπάρχουν στη Γη. Η έλλειψη ατμόσφαιρας και υδάτινων πόρων σημαίνει ότι η αποβολή της θερμότητας δεν μπορεί να γίνει με συμβατικούς τρόπους. Για τον λόγο αυτό, το σύστημα θα πρέπει να λειτουργεί σε υψηλότερες θερμοκρασίες και να αποβάλλει την περίσσεια θερμότητα απευθείας στο διάστημα μέσω ειδικών ακτινοβολητών.
Η συμφωνία μεταξύ NASA και Υπουργείου Ενέργειας καθορίζει επίσης τον επιμερισμό των αρμοδιοτήτων. Η NASA θα αναλάβει τη διαχείριση και τη χρηματοδότηση του προγράμματος, καθώς και την παροχή των απαραίτητων δεδομένων για την τήρηση των κανονισμών πυρηνικής ασφάλειας. Από την πλευρά του, το Υπουργείο Ενέργειας θα έχει ρυθμιστικό και τεχνικό ρόλο, ενώ θα προμηθεύσει περίπου 400 κιλά ουρανίου χαμηλού εμπλουτισμού υψηλής καθαρότητας για τις δοκιμές και τον τελικό αντιδραστήρα.
Το οικονομικό μέγεθος του εγχειρήματος είναι επίσης ιδιαίτερα μεγάλο. Σύμφωνα με ανάλυση πρώην ανώτερων στελεχών της NASA, η ανάπτυξη του αντιδραστήρα αναμένεται να κοστίσει περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε πέντε χρόνια, ποσό συγκρίσιμο με άλλα μεγάλα διαστημικά προγράμματα αντίστοιχης τεχνολογικής πολυπλοκότητας.
