Η Οδύσσεια ενός έργου πνοής – Η Λάρδος έφτασε επιτέλους στην Ιθάκη
Η έγκριση της χρηματοδότησης για τη νέα Μονάδα Επεξεργασίας Λυμάτων Λάρδου
δεν είναι απλώς ακόμη μία πράξη ένταξης ενός έργου. Είναι το τέλος —ή,
ακριβέστερα, η αρχή του τέλους— μιας πραγματικής Οδύσσειας που κράτησε πολλά
χρόνια.
Για το λόγο αυτό έχει μεγαλύτερη αξία να ειπωθεί η ιστορία αυτού του έργου όπως
πραγματικά εξελίχθηκε: με τα πρόσωπα, τις υπηρεσίες, τις συγκρούσεις, τις
δυσκολίες, αλλά κυρίως με τη συνεργασία που τελικά έφερε αποτέλεσμα.
Η ωρίμανση και η περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου αποτελούν το επιστέγασμα
μιας επίμονης προσπάθειας του πολύπειρου πολιτικού μηχανικού κ. Αριστοτέλη
Ηρακλείδη, της συνεργάτιδάς μου περιβαλλοντολόγου Μαρίας Ελευθεριάδου,
του υποφαινόμενου, του Μανώλη Καζούλλη και όλων όσοι εργάστηκαν πάνω στον
φάκελο.
Είναι ταυτόχρονα μια ηθική δικαίωση για τον αείμνηστο Δήμαρχο Φώτη
Χατζηδιάκο, ο οποίος είχε την πολιτική διορατικότητα να μας αναθέσει την
αναμόρφωση και επικαιροποίηση μιας μελέτης που παρέμενε για χρόνια ουσιαστικά
σε εκκρεμότητα.
Είναι δικαίωση και για τον Μανώλη Καζούλλη, ο οποίος, αμισθί και μόνο από αγάπη
για τη Λάρδο, ήταν παρών σε κάθε δύσκολη στιγμή, βοηθώντας μας να ξεπεράσουμε
εμπόδια που πολλές φορές έμοιαζαν ανυπέρβλητα.
Είναι δικαίωση και για τον αείμνηστο Λαρδιακό κ. Γιάννη Παπακυριακόπουλο, ο
οποίος μέχρι και λίγες εβδομάδες πριν αποβιώσει τηλεφωνούσε για να μάθει για το
έργο. Παρακαλούσε για το καλό του χωριού. Zητούσε να δείξω δύναμη απέναντι σε
συκοφάντες. Mε ενθάρρυνε να στηριχτώ στον Μανώλη Καζούλλη.
Όμως οφείλω να σταθώ ιδιαίτερα στον σημερινό Πρόεδρο της ΔΕΥΑΡ, Σωτήρη
Βαγιανό.
Γιατί υπάρχουν στιγμές στη διοίκηση όπου δεν αρκεί να παραλάβεις έναν φάκελο.
Πρέπει να αποφασίσεις αν θα τον αφήσεις στο συρτάρι γιατί, όπως σε ενημερώνουν
οι «Κασσάνδρες», είναι «σκάρτος» ή αν θα πιστέψεις στους ανθρώπους που σου λένε
ότι ένα δύσκολο έργο μπορεί να γίνει πραγματικότητα.
Ο Σωτήρης Βαγιανός επέλεξε το δεύτερο. Έθεσε στο περιθώριο τις «Κασσάνδρες»
και, όπως ο Οδυσσέας, αντιμετώπισε τους «Λαιστρυγόνες και Κύκλωπες» και
έκλεισε τα αυτιά του στις «Σειρήνες» εντός των τειχών. Εκείνους που, εξ
επαγγέλματος, αγκαλιάζουν τον εκάστοτε Πρόεδρο, Δήμαρχο ή Περιφερειάρχη μέχρι
τον επόμενο και ποντάρουν στη στασιμότητα και τον διχασμό.
Εμπιστεύθηκε τη μελετητική ομάδα μας, τον Μανώλη Καζούλλη και άξιους
υπαλλήλους της ΔΕΥΑΡ, όπως τον Τοπογράφο κ. Αναστάσιο Νικολο, τον Διευθυντή
Αποχέτευσης κ Σάββα Ματση και πολλούς άλλους. Ανέλαβε την ευθύνη, συντόνισε,
πίεσε όπου χρειαζόταν και εργάστηκε δίπλα μας, σαν ένας από εμάς, μέχρι να
μετατραπεί ένας πολύχρονος και δύσκολος φάκελος σε ώριμο, αδειοδοτημένο και
πλέον χρηματοδοτημένο έργο.
Ο κ Σωτήρης Βαγιανός επέλεξε να εμπιστευτεί ντόπιους μελετητές.
Να τιμήσει την ανάθεση του αειμνήστου κ. Χατζηδιάκου, αξίας μερικών
χιλιάδων ευρώ.
Να δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στον δικό μας φάκελο έργου, στην αξιοπιστία μας και
για όσα τον διαβεβαίωνε ο Μανώλης Καζούλλης.
Επέλεξε να μην ακολουθήσει μία άλλη μελέτη, εικοσαπλάσιου κόστους ανάθεσης, η
οποία εκ των πραγμάτων δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις για να οδηγήσει στην
απαιτούμενη έγκριση.
Το αποτέλεσμα τον δικαίωσε πανηγυρικά.
Σε αυτή τη διαδρομή καθοριστική υπήρξε και η τελική συνεργασία με την Ειδική
Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Οι υπηρεσιακοί
παράγοντες και ιδιαίτερα ο προϊστάμενός της, Αντώνης Βουτσίνος, οι υπάλληλοι κ.κ.
Συνοδινός και Ανδρόνικος συνεργάστηκαν με τη ΔΕΥΑΡ, τους μελετητές και την
εταιρεία MECI ώστε να αντιμετωπιστούν μία προς μία οι εκκρεμότητες ενός
εξαιρετικά απαιτητικού φακέλου.
Και ασφαλώς, η ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας επισφραγίστηκε θεσμικά με την
απόφαση ένταξης που υπέγραψε ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος
Χατζημάρκος, εξασφαλίζοντας συγχρηματοδοτούμενη δημόσια δαπάνη 7,4725 εκατ.
ευρώ για ένα έργο συνολικού προϋπολογισμού 8,542 εκατ. ευρώ.
Αυτή ακριβώς είναι και η ουσία: η ωρίμανση ενός έργου και η χρηματοδότησή του
είναι διαφορετικοί κρίκοι της ίδιας αλυσίδας. Χωρίς ώριμο έργο δεν υπάρχει
ένταξη. Χωρίς χρηματοδότηση δεν υπάρχει κατασκευή.
Καθοριστικός υπήρξε επίσης ο ρόλος της πρώην προϊσταμένης της Αποκεντρωμένης
Διοίκησης, κ. Λίλας Μανωλά, και της κ. Χρυσούλας Κόζα, που χειρίστηκε τον
φάκελο. Περάσαμε μέσα από διαφωνίες, ενστάσεις και δύσκολες συζητήσεις, αλλά
τελικά επικράτησε εκείνο που θα έπρεπε πάντοτε να χαρακτηρίζει τη δημόσια
διοίκηση: η καλοπροαίρετη συνεργασία για την εξεύρεση νόμιμων και τεχνικά ορθών
λύσεων.
Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή της Διεύθυνσης Δασών, της διευθύντριας κας
Μπαλατσούκα και του κ. Θεοφάνους.
Στην πορεία αυτής της Οδύσσειας, όπως αναφέραμε, ασφαλώς υπήρξαν και
«Λαιστρυγόνες» και «Κύκλωπες», αλλά και «Σειρήνες». Υπήρξαν αντιστάσεις,
καχυποψία, συγκρούσεις και στιγμές όπου η στασιμότητα έμοιαζε ευκολότερη από
την πρόοδο. Εκεί ακριβώς «σαν από μηχανής θεός» βρισκόταν ο Μανώλης
Καζούλλης που μας παρότρυνε και δούλεψε αμισθί, όπως όλοι μας.
Αυτή τη φορά, όμως, δεν τα κατάφεραν. Μετά από πολλά χρόνια, ένα νέο έργο
πνοής στη διαχείριση λυμάτων ενός οικισμού βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης.
Δεν έχει όμως πλέον ιδιαίτερη σημασία ποιοι ήταν.
Σημασία έχει ότι η Ιθάκη βρέθηκε.
Όχι μετά από 10 χρόνια, όσα χρειάστηκε ο Οδυσσέας.
Για τη Ρόδο και τη Λάρδο μας χρειάστηκαν 16 ολόκληρα χρόνια.
Τόσα χρόνια χρειάστηκαν, μετά την ίδρυση του Καλλικρατικού ενιαίου Δήμου
Ρόδου, για να ωριμάσει και να εντάξει η ενιαία ΔΕΥΑΡ, για πρώτη φορά, ένα
έργο νέου βιολογικού καθαρισμού σε οικισμό του νησιού.
Και υπάρχει ακόμη ένας λόγος που καθιστά αυτό το έργο εξαιρετικά επίκαιρο.
Σε μία περίοδο κατά την οποία η Ρόδος συζητά έντονα τόσο για τη λειτουργία των
εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων και τη διάθεση των εκροών τους στη
θάλασσα όσο και για τη λειψυδρία, η νέα ΕΕΛ Λάρδου σχεδιάζεται με τριτοβάθμια
επεξεργασία και υψηλές προδιαγραφές ποιότητας της τελικής εκροής. Η επίσημη
πράξη ένταξης προβλέπει την τελική υπεδάφια διάθεση του επεξεργασμένου νερού
και όχι απόρριψή του στη θάλασσα.
Οι προβλεπόμενες προδιαγραφές της εκροής είναι μάλιστα τέτοιες ώστε, υπό τις
κατάλληλες αδειοδοτικές και τεχνικές προϋποθέσεις, το επεξεργασμένο νερό να
μπορεί δυνητικά, σε δεύτερη φάση, να αξιοποιηθεί για άρδευση καλλιεργειών. Αυτό
πρέπει να αποτελέσει το επόμενο στοίχημα για όλους μας.
Αυτό είναι το μοντέλο στο οποίο πρέπει να στραφεί η Ρόδος: να αντιμετωπίζουμε το
επεξεργασμένο νερό όχι ως απόβλητο που πρέπει απλώς να απομακρυνθεί, αλλά ως
υδατικό πόρο που μπορεί, όπου το επιτρέπουν οι τεχνικές και περιβαλλοντικές
προϋποθέσεις, να επιστρέφει στη διψασμένη γη του νησιού.
Το έργο της Λάρδου δεν γεννήθηκε σήμερα.
Ξεκίνησε από την εποχή του Δημάρχου Λινδίων Γιώργου Θαρρενού. Ανασύρθηκε
και επανασχεδιάστηκε επί Φώτη Χατζηδιάκου. Και στη σημερινή περίοδο ο
Σωτήρης Βαγιανός το πήρε πάνω του, το ανέστησε, το εμπιστεύθηκε σε
ανθρώπους που γνώριζαν το αντικείμενο και, μαζί με τη σημερινή διοίκηση της
ΔΕΥΑΡ και τον Δήμαρχο κ Αλέξανδρο Κολιάδη, το οδήγησε μέχρι την ωρίμανση
και τη χρηματοδότηση.
Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δια της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης ΕΣΠΑ με την
υπογραφή του Περιφερειάρχη κ. Χατζημάρκου ολοκλήρωσε τον τελευταίο κρίσιμο
κρίκο αυτής της αλυσίδας με την ένταξη και χρηματοδότηση του έργου.
Και αυτό, ειδικά μέσα στη σημερινή ατμόσφαιρα αντιπαράθεσης ίσως αποδεικνύει
κάτι ακόμη σημαντικότερο:
Τα έργα δεν έχουν ανάγκη από στρατόπεδα. Έχουν ανάγκη από ανθρώπους που
αναλαμβάνουν ευθύνη, υπηρεσίες που συνεργάζονται και διοικήσεις που, ακόμη
και όταν διαφωνούν, μπορούν να υπογράφουν στην ίδια αλυσίδα μιας
προσπάθειας.
Οι Λαρδιακοί και συνολικά οι Ροδίτες δικαιούνται σήμερα να αισθάνονται ότι,
επιτέλους, γυρίζουμε σελίδα.
Το μέλλον είναι μπροστά μας — αρκεί να αφήσουμε πίσω όσα μας κρατούν στο χθες.
Ο Σάββας Πεταλάς είναι πτυχιούχος Περιβαλλοντολόγος και εργάζεται ως
ελεύθερος επαγγελματίας – μελετητής. Έχει συνεργαστεί στο παρελθόν ως
ειδικός επιστημονικός σύμβουλος με φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης, ενώ έχει
διατελέσει Διοικητής και Πρόεδρος των Προνοιακών Ιδρυμάτων της
Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου.
